Ga naar de inhoud
Jouw Verhalenkaart

Jouw Verhalenkaart

Geschiedenis en verhalen uit Friesland

Van een persoonlijke herinnering tot een historische gebeurtenis: een verhaal wordt tastbaar wanneer er een plek bij hoort. Dit overzicht brengt de beschikbare verhalen uit Friesland samen. Plaatsnamen, perioden en korte introducties helpen je een beginpunt te kiezen.

Sommige plaatsen hebben een Friese en een Nederlandse naam. Zoek ook op de naam die in het verhaal wordt gebruikt. De verzameling is geen volledige geschiedenis van Friesland; het is een ingang naar afzonderlijke vertellingen, met de bronnen en toelichting op de verhaalpagina.

Kies een plaats in Friesland

Lees de verhalen

20 verhalen · pagina 1 van 2

Sfeerillustratie bij: Balk: een klein brugje dat een heel dorp zijn naam gaf
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Balk, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Balk: een klein brugje dat een heel dorp zijn naam gaf

Een korte naam met een tastbare oorsprong: Balk wordt waarschijnlijk verklaard uit een oude benaming voor een klein vast brugje over de Luts. Aan die oversteek groeide een handelsdorp.

Uitgelicht historisch verhaal

Afbeelding bij: Bonifatius bij Dokkum — hoe een missie eindigde in moord
Contextbeeld: Cornelis Bloemaert - S. Bonifacius · Cornelis Bloemaert · Public domain

Dokkum, Friesland 754

Bonifatius bij Dokkum — hoe een missie eindigde in moord

Een oude missionaris reist naar Friesland en wordt bij Dokkum gedood. De gebeurtenis groeit uit tot een van de bekendste verhalen uit de vroege Nederlandse geschiedenis.

Historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Buitenpost: een bruggetje, een buurtdorp en de betekenis van buiten
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Buitenpost, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Buitenpost: een bruggetje, een buurtdorp en de betekenis van buiten

De post in Buitenpost is waarschijnlijk een voetbrug. Een latere halte voor postwagens maakt de naam verleidelijk om verkeerd te lezen.

Uitgelicht historisch verhaal

Afbeelding bij: De dag dat de Zuiderzee werd afgesloten
Contextbeeld: Afsluitdijk kaart OSM · Condor3d · CC BY 4.0

Kornwerderzand, Friesland 1932

De dag dat de Zuiderzee werd afgesloten

Bij de laatste opening van de Afsluitdijk ontmoeten twee damdelen elkaar. Een eeuwenoude binnenzee verandert langzaam in het IJsselmeer.

Historisch verhaal

Afbeelding bij: De Hel van ’63 — de Elfstedentocht die bijna niemand uitreed
Contextbeeld: Elfstedentocht1963Paping · Jack de Nijs for Anefo · CC0

Leeuwarden, Friesland 1963

De Hel van ’63 — de Elfstedentocht die bijna niemand uitreed

Snijdende wind, sneeuw en extreme kou maken de tocht van 1963 legendarisch. Slechts een klein deel van de deelnemers bereikt de finish.

Historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: De melkstaking van 1943 — boeren zeggen nee tegen de bezetter
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Wolvega, Friesland 1943

De melkstaking van 1943 — boeren zeggen nee tegen de bezetter

Een Duitse maatregel lokt in Friesland en andere delen van het land een brede staking uit. Boeren weigeren melk te leveren en de bezetter reageert hard.

Historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Drachten: twee waternamen die één plaats werden
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Drachten, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Drachten: twee waternamen die één plaats werden

Achter Drachten liggen twee oude dorpen en twee waterlopen. Een gegraven turfvaart bracht de dorpen dichter bij elkaar, maar hun naam was al veel ouder.

Uitgelicht historisch verhaal

Afbeelding bij: Eise Eisinga bouwt het heelal aan zijn plafond
Contextbeeld: Planetarium Eise Eisinga in Franeker · Erik Zachte · CC BY-SA 4.0

Franeker, Friesland 1774–1781

Eise Eisinga bouwt het heelal aan zijn plafond

Een wolkammer uit Franeker besluit in zijn woonkamer een werkend model van het zonnestelsel te bouwen. Het draait eeuwen later nog steeds.

Historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Heerenveen: de naam van drie heren boven een verdwenen veen
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Heerenveen, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Heerenveen: de naam van drie heren boven een verdwenen veen

Drie ondernemers richtten in 1551 een veencompagnie op. Hun brandstofbedrijf gaf een nieuwe plaats haar naam.

Uitgelicht historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: IJlst en Drylts: twee namen, één oud waterverhaal
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

IJlst, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

IJlst en Drylts: twee namen, één oud waterverhaal

Waarom lijkt Drylts zo weinig op IJlst? Oude waternamen en samengegroeide woorden bieden een waarschijnlijke verklaring.

Uitgelicht historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Leeuwarden: de leeuw die de naam niet kan verklaren
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Leeuwarden, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Leeuwarden: de leeuw die de naam niet kan verklaren

Leeuwarden, Ljouwert en Liwwadden bewaren dezelfde oude naam. Het laatste deel wijst naar een erf of terp; over het begin geven zelfs oude munten geen definitief antwoord.

Uitgelicht historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Martena-state — moest dit Friese historische huis verdwijnen?
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Koarnjum (Cornjum), Friesland, Nederland 1899

Martena-state — moest dit Friese historische huis verdwijnen?

In 1899 dreigt de sloop van Martena-state in Cornjum. Een oproep om het huis te redden kan de afbraak niet voorkomen.

Uitgelicht historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Rysterbosk: het huis verdween, de lijnen bleven
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Rijs / Rysterbosk, Friesland, Nederland Wandelverhaal

Rysterbosk: het huis verdween, de lijnen bleven

Bij de ingang van het Rysterbosk is een huis zichtbaar dat er niet meer staat. Het verdwenen Huize Rijs laat zijn sporen achter in een tuin en in boslanen. Een Amsterdamse regent, een adellijke familie en latere…

Uitgelicht historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Sloten: de waterweg achter een stad vol sleutels
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Sloten, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Sloten: de waterweg achter een stad vol sleutels

De Friese naam Sleat wijst naar water. De sleutels en de vesting maken de naam begrijpelijk op een andere, maar misleidende manier.

Uitgelicht historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Sneek: een uitstekende punt land en twee heel verschillende klanken
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Sneek, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Sneek: een uitstekende punt land en twee heel verschillende klanken

Sneek en Snits lijken verschillende namen, maar bewaren dezelfde oorsprong. Een puntig stuk land is de waarschijnlijkste verklaring; een ouder verhaal over zonaanbidding blijkt een heel andere weg te volgen.

Uitgelicht historisch verhaal

Sfeerillustratie bij: Stavoren: palen, een verdwenen god en een hardnekkige o
Sfeerillustratie · geen historische opname van dit verhaal

Stavoren, Friesland, Nederland Naamgeschiedenis

Stavoren: palen, een verdwenen god en een hardnekkige o

De waarschijnlijkste oorsprong ligt bij oude palen. Het verschil tussen Staveren, Stavoren en Starum heeft een eigen geschiedenis.

Uitgelicht historisch verhaal

Een goed begin

Verder kijken, zorgvuldig vertellen