Alkmaar: het meer waarvan het eerste woord een raadsel bleef
Het water in Alkmaar is goed te herkennen. Over alk bestaan verschillende verklaringen: een plaatsnaam die meer zekerheid suggereert dan de bronnen toelaten.
Uitgelicht historisch verhaal
Jouw Verhalenkaart
Geschiedenis en verhalen uit Noord-Holland
Welke verhalen zitten achter plaatsen in Noord-Holland? Dit overzicht verzamelt de openbare bijdragen en historische vertellingen uit de provincie. De korte beschrijvingen helpen je kiezen zonder dat je alle kaartpins hoeft te openen.
Begin bij een plaats die je kent en vergelijk daarna verhalen uit andere perioden. Een afbeelding kan een historische bron zijn, maar ook een sfeerillustratie. Let daarom op het bijschrift bij het verhaal; alleen het uiterlijk van een afbeelding vertelt nog niet wat erop is vastgelegd.
Kies een plaats in Noord-Holland
AlkmaarNoord-Holland3 verhalenAmsterdamNoord-Holland2 verhalenBergenNoord-Holland1 verhaalBroek in WaterlandNoord-Holland1 verhaalCruquiusNoord-Holland1 verhaalDen HelderNoord-Holland1 verhaalEdamNoord-Holland1 verhaalEnkhuizenNoord-Holland1 verhaalHaarlemNoord-Holland2 verhalenHoornNoord-Holland1 verhaalMedemblikNoord-Holland1 verhaalOranjekomNoord-Holland1 verhaalPurmerendNoord-Holland1 verhaalTexelNoord-Holland1 verhaalVijfhuizenNoord-Holland1 verhaalVolendamNoord-Holland1 verhaalZaandamNoord-Holland1 verhaal
Lees de verhalen
21 verhalen · pagina 1 van 2
Amsterdam: de dam die een wereldstad haar naam gaf
De stadsnaam begon bij een waterwerk in de Amstel. Een middeleeuwse belastingvrijstelling bewaart de herinnering aan de mensen die daar woonden.
Uitgelicht historisch verhaal
Broek in Waterland: een moerasbos achter de houten gevels
Het keurige dorp met zijn houten huizen draagt de naam van natte grond en een verdwenen moerasbos. De kronkelende waterlopen bepaalden hoe Broek werd ontgonnen en gebouwd.
Uitgelicht historisch verhaal
De Engels-Russische invasie — oorlog in de duinen
Britse en Russische troepen landen in Noord-Holland om de Bataafse Republiek omver te werpen. Bij Bergen en Castricum wordt zwaar gevochten.
Historisch verhaal
De Februaristaking — Amsterdam legt het werk neer tegen Jodenvervolging
Na razzia’s in de Jodenbuurt breekt een grote staking uit. Het is een uitzonderlijk openlijk massaprotest tegen de Duitse bezetter.
Historisch verhaal
De Russenoorlog op Texel — gevechten terwijl de oorlog bijna voorbij is
Georgische soldaten in Duitse dienst komen in opstand. Op Texel wordt nog weken gevochten terwijl elders de bevrijding nabij is.
Historisch verhaal
De Stelling van Amsterdam — een fortenring die nooit echt hoefde te vechten
Forten en inundatievelden vormen een gigantische verdedigingscirkel rond Amsterdam, maar nieuwe wapens halen het plan al tijdens de bouw in.
Historisch verhaal
Edam: de kleine rivier die een kaasstad haar naam gaf
Edam verwijst naar een dam in de IJe. Het naamverhaal begint bij een waterverbinding en een nederzetting; de precieze bouwplek en bouwdatum zijn minder zeker.
Uitgelicht historisch verhaal
Een emmer water die de duinen veranderde
Bij de Oranjekom staan oude en nieuwe pompgebouwen aan hetzelfde water. Achter dit duinlandschap schuilt een onderneming die bijna op geldgebrek strandde, Amsterdammers aan schoon water hielp en vervolgens de…
Uitgelicht historisch verhaal
Enkhuizen: de huizen die twee dorpen één naam gaven
Enkhuizen kan naar akkerland verwijzen, maar ook naar iemand die Enke heette. Zeker is dat een oude dorpsnaam de naam werd van een stad die uit twee verschillende nederzettingen groeide.
Uitgelicht historisch verhaal
Haarlem: wonen op hoge grond, met een raadsel in het midden
Een hoge zandgrond, een woonplaats en mogelijk een bos: de gangbare verklaring van Haarlem past bij het landschap, maar is niet op ieder punt zeker.
Uitgelicht historisch verhaal
Het Haarlemmermeer verdwijnt — drie stoomgemalen tegen een binnenzee
Een berucht meer wordt leeggepompt met enorme stoommachines. Op de bodem ontstaat een compleet nieuwe polder.
Historisch verhaal
Het Kaas- en Broodvolk — honger wordt opstand
Boeren en stedelingen komen in Kennemerland in verzet tegen belastingdruk en armoede. Hun symbolen: kaas en brood.
Historisch verhaal
Het Noordhollandsch Kanaal — een megaproject vol vlotbruggen
Amsterdam heeft een betere verbinding met zee nodig. Ingenieur Jan Blanken laat een bijna tachtig kilometer lang kanaal graven.
Historisch verhaal
Hoorn: een hoek in het land, geen hoorn om op te blazen
Een oud woord voor hoek verklaart de naam Hoorn. Rond de precieze vroege geschiedenis groeiden ook verhalen die van naamkundige uitleg moeten worden gescheiden.
Uitgelicht historisch verhaal
Medemblik: de middelste beek die uit het stadsbeeld verdween
Achter Medemblik gaat Middenleek schuil: een oude naam voor een waterloop. De naam bleef bestaan terwijl stromen verdwenen, de kust verschoof en een handelsnederzetting een stad werd.
Uitgelicht historisch verhaal
Purmerend: een eindpunt dat ouder is dan de polder
Purmerend betekent het einde van Purmer. Daarachter ligt een ouder rechtsgebied en een merenlandschap; de bekende droogmakerij kwam pas veel later.
Uitgelicht historisch verhaal
Tsaar Peter in Zaandam — een Russische vorst tussen de scheepsbouwers
Peter de Grote reist incognito naar de Zaanstreek om scheepsbouw te leren. Helemaal onopvallend blijft de reusachtige bezoeker niet.
Historisch verhaal
Een goed begin
Verder kijken, zorgvuldig vertellen
Jouw verhaal bewaren en delen op de kaartHoe geef je jouw verhaal een plek? Praktische schrijftips voor herinneringen, een duidelijke locatie, eigen foto’s en zorgvuldig delen op Jouw Verhalenkaart.Lees de uitleg →Geschiedenis in de buurt ontdekken: waar begin je?Ontdek lokale geschiedenis op de kaart. Begin bij je dorp, stad of straat, lees verhalen met bronnen en leer herinneringen en historische feiten onderscheiden.Lees de uitleg →Spookverhalen, sagen en donkere geschiedenis in NederlandOntdek het verschil tussen spookverhalen, sagen en donkere geschiedenis. Lees de introductie van Jouw Verhalenkaart; de aparte horrorkaart blijft afgeschermd voor 18+.Lees de uitleg →