De reuzen van Picardt — toen hunebedden nog een raadsel waren

Johan Picardt schrijft het eerste grote geschiedenisboek over Drenthe en verklaart hunebedden met reuzen. Onjuist, maar heerlijk veelzeggend over zijn tijd. Het verhaal speelt zich af rond Rolde in 1660.

De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden is een handelsmacht, maar het dagelijks leven verschilt sterk per streek. Steden groeien, terwijl veel mensen afhankelijk blijven van landbouw, ambacht en lokale markten.

De predikant en arts Johan Picardt publiceerde in 1660 een vroeg geschiedenisboek over Drenthe. Dat is het echte vertrekpunt van de gebeurtenis.

Hij probeerde hunebedden en andere sporen uit het landschap te verklaren met de kennis en verhalen van zijn tijd.

Picardt dacht dat hunebedden door reuzen waren gebouwd en combineerde bijbelse ideeën met lokale overlevering.

Zijn verklaringen zijn onjuist, maar zijn boek laat prachtig zien hoe mensen vóór de moderne archeologie naar het verleden keken.

De plek Rolde maakt het verhaal concreet. Geschiedenis gebeurt nooit alleen op nationaal niveau; ze komt terecht in straten, gebouwen, landschappen en gemeenschappen. Door het verhaal aan deze locatie te koppelen wordt zichtbaar hoe een grotere ontwikkeling lokaal werd ervaren.

Dit verhaal is extra interessant omdat feit en vroegere verklaring door elkaar lopen. Wat mensen vroeger geloofden hoeft niet te kloppen om historisch waardevol te zijn; het laat zien hoe kennis verandert en hoe iedere tijd het verleden opnieuw probeert te begrijpen.

De betekenis van het verhaal reikt verder dan Rolde. Een lokale gebeurtenis kan pas echt belangrijk worden wanneer mensen haar blijven herinneren, wanneer het landschap erdoor verandert of wanneer latere generaties er nieuwe vragen aan stellen.

Juist doordat het verhaal lang is doorverteld, bestaan er meerdere versies. Dat is geen fout die moet worden weggepoetst, maar onderdeel van de geschiedenis: iedere generatie legt andere accenten en gebruikt het verhaal opnieuw.

Bij dit onderwerp moeten bron en verhaal bewust uit elkaar blijven. Geschreven versies, latere bewerkingen en lokale overlevering vertellen ons hoe het verhaal is doorgegeven, maar niet ieder detail is een historische gebeurtenis. Juist het verschil tussen aantoonbaar feit en vertelling hoort bij de geschiedenis ervan.

Wie vandaag naar Rolde kijkt, ziet niet meer precies de wereld van 1660. Toch geeft dit verhaal de plek een extra laag. “De reuzen van Picardt — toen hunebedden nog een raadsel waren” is daardoor niet alleen een onderwerp uit het verleden, maar een manier om te begrijpen waarom deze plaats eruitziet, klinkt of wordt herinnerd zoals nu.