Dronten: een oude naam stak het water over

Het huidige Dronten ligt in de Flevopolder, maar zijn naam komt van de overkant van het vroegere water. Hij werd ontleend aan Dronthen bij Kampen. Daarmee kreeg een moderne nederzetting een naam uit het oude kustland mee. Het gaat om vernoeming, niet om een dorp dat eeuwenlang op precies dezelfde plek is blijven liggen.

Stichting Historisch Dronten beschrijft het oude Dronthen als een gebied langs de Zuiderzee dat lange tijd in de winter mocht overstromen. Het water zette vruchtbaar slib af. Wat later als een polder werd aangeduid, was daardoor niet vanaf het begin een droog gebied achter een volledige zeedijk. De verhouding tussen landbouw en zee was er anders dan in een moderne droogmakerij.

De Zwartendijk speelde in die situatie een opvallende rol. Volgens de historische stichting beschermde die dijk vooral Kampen, niet het buitendijkse Dronthen. Dat buitendijkse land kon water ontvangen. Pas later werd het ook aan de zeezijde ingedijkt en werd permanente bewoning beter mogelijk. De oude naam hoorde dus bij land dat steeds opnieuw door het water werd beïnvloed.

Over de diepere betekenis van het woord bestaat een verklaring die bij dat landschap past. Omroep Flevoland noemt een mogelijk verband met opzwellen en aangeslibd land. Dat is een naamkundige uitleg, geen bewijs van het precieze moment waarop iemand de naam bedacht. De vernoeming naar het oude Dronthen is beter vastgesteld dan die volledige woordgeschiedenis.

In het nieuwe Flevoland moest Dronten een andere taak krijgen. Het werd ontworpen als een middelgrote kern en regionaal verzorgingscentrum voor het oostelijke deel van de polder. Niet de toevallige ligging van een oude boerderij, maar een stedenbouwkundig plan bepaalde hier hoe wonen, winkels en voorzieningen bij elkaar kwamen. De naam was oud, het dorp was nieuw.

Voor die nieuwe plaats werd vanaf 1958 aan een stedenbouwkundig ontwerp gewerkt. Rond 1960 begon de opbouw en in de jaren daarna kwamen de definitieve bewoners. Het rechthoekige plein De Rede werd een belangrijk onderdeel van het centrum. Aan de ene kant ligt De Meerpaal, aan de andere kant verrees later het raadhuis.

Die maritieme woorden passen bij een plaats die een voormalige zeebodem bewoont. Ze zijn echter niet de oorsprong van Dronten zelf. De nederzettingsnaam kwam al uit het oude gebied bij Kampen. Centrum- en straatnamen vormen een volgende laag van naamgeving rondom de overgenomen hoofdnaam.

In 1972 werd Dronten een zelfstandige gemeente. Daarmee kreeg de oude naam ook een nieuwe bestuurlijke betekenis. Wie hem op de kaart aanwijst, kan dus twee verhalen volgen: dat van het oude land waar slib vruchtbaarheid bracht, en dat van de nieuwe polder waar een gepland dorp verrees. De naam reisde mee, terwijl de plek en haar dagelijkse werkelijkheid volledig veranderden.